معماری مدرن

[mina]

برگرفته از کتاب معماری معاصر غرب دکتر قبادیان

بخش اول:زمينه های ظهور معماری مدرن



بررسی معماری مدرن بدون توجه به زمينه های فكری‌آن و تحولات متعاقب آن مثل: انسان گرايی̦ دين پيرايی̦ علم مداری̦ عصر روشنگری و انقلاب صنعتی امری ناقص و ابتر خواهد بود.در اين بخش ما به طور خلاصه به بررسی اين زمينه ها مي پردازيم.

مدرنيته به عنوان يك دوران تاريخی عصر انسان محوری است و در مقابل نگاه سنتی ما قبل خودش قرار دارد كه يك عصر خدا محور بود.

در دوران قبل از مدرنيته كليسا ها قدرت بسياري داشتند و از دين به عنوان ابزار براي اعمال قدرت استفاده می كردند ولي مدرنيته پايان اين دوره بود و دين در ميان مردم قدرت خود را از دست داد و ديگر بر عقايد و زندگی مردم مسلط نبود. اولين اقدامات را در اين جهت مارتين لوتر كينگ كشیش كاتوليك آلمانی انجام داد.او با اقدامات خود زمينه را برای نقد سنت (كليسا و دين) و توسعه ی چار چوب های مدرنيته فراهم نمود.

در زمينه های علمی با اكتشافت دانشمندانی مثل كپرنيك̦ گاليله و نيوتون اثبات شد كه پندار های سنتی الزاما صحيح نيست بلكه انسان ميتواند با كمك علم و قوانين رياضی به مكاشفه و مطالعه اين جهان بپردازد.در عرصه ی تفكر و انديشه هم شاهد تغييرات بنيادين و شگرف بوديم. شايد اين جمله ی كانت به بهترين نحو اصل انسان مداری و خرد ورزی مدرنيته را بيان ميكند: به خود جسارت بده و پروای آن را داشته باش كه عقل و فهم خود را به كار گيری.

تاكيد بر قواي فكري انسان و آزادي آن در كشف و تجربه ی طبيعت باعث پديد آمدن شرايطي شد كه علم و به تبع آن تكنولوژی به سرعت رشد و توسعه يافت. اختراعاتي مثل ماشين بخار̦ تلفن̦ تلگراف̦ برق و اتومبيل باعث تغيير در روش زندگی و سيمای شهر ها شد . مدرنيته نها د های مدرن را هم با خود به همراه آورد مثل دانشگاه̦̦ وزارت خانه̦ راه آهن̦ موزه̦ نمايشگاه̦ بيمارستان̦ شهرداري و ... .

اين زمينه ها باعث تحول در همه ی علوم و هنر ها از جمله معماری گشت كه در ادامه به بررسی آ ن ميپردازيم.



از اواخر قرن هجدهم ميلادی‌توليدات صنعتی وارد امور ساختمانی گرديد . در ابتدا اين توليدات برای

احداث پل ها̦ كارخانه جات و تاسيسات بندر گاهی و سيلو ها مورد استفاده قرار گرفت.پل رودخانه ی

سورن در انگلستان با دهانه ی 30 متر و 15 متر ارتفاع يكی از اولين نمونه هايی بود كه با مصالح مدرن

يعني تير چدنی احداث شد. ساختمان crystal palace با مصالح كاملا مدرن يعنی آهن و شيشه به صورت كاملا پيش ساخته در هايد پارك لندن احداث شد . (1851) برج ايفل هم با 330 متر ارتفاع كه توسط گوستاو ايفل ساخته شده بود از نماد های عصر مدرن بود . نكته ی مشترك در تمام اين ساختمان ها استفاده از مصالح جديد بود.

معماری مدرن اوليه به صورت يك مكتب معماری از اواخر قرن 19 ميلادي شكل گرفت . خواستگاه آن

شهر شيكاگو در آمريكا و در اروپا شهر های پاريس برلين و وين بود.(1880 تا 1914)



معماري مكتب شيكاگو:





شيكاگو در اواخر قرن 19 مركز تجاری آمريكا بود و فعاليت های شديد اقتصادی و به تبع آن اجرای ساختمان های تجاری و اداری در اين شهر آغاز شده بود . همچنين در اثر آتش سوزی بيشتر قسمت های شهر از بين رفته بود پس زمينه برای تحولات جديد آ ماده بود. ساختمان های مدرن به دور از هر گونه تزيينات و تاريخ گرايی با اسكلت فولادی و با ديوار های غير باربر و پنجره های وسيع برای اولين بار احداث شد.ويليام لي برون جني با تاسيس يك دفتر معماری (1868) برای اولين بار در ساختمان بيمه كه 10 طبقه بود از سازه ی فولادی استفاده كرد. لويی سوليوان معروف ترين معمار اين سبك است كه برای اولين بار شعار فرم تابع عملكرد است را مطرح كرد.

به طور خلاصه مبانی اين مكتب به طور خلاصه به شرح زير است:

- استفاده از اسكلت فولادی برای سازه ی باربر

- نمايش ساختار بنا در نمای ساختمان

- عدم تقليد از سبك های گذشته

- استفاده ی بسيار اندك از تزيينات

- استفاده از پنجره های عريض كه كل دهانه ی بين ستون ها را ميپوشاند

عمر اين مكتب به بيش از دو دهه نرسيد ولی از چند جهت حا ئز اهميت ميباشد.استفاده از مصالح مدرن برای اولين بار(آهن شيشه تاسيسات برقی آسانسور) و استفاده از اسكلت تمام فولادی به جای چدن همچنين اين اولين سبك آمريكايی بود كه گستره ی جهانی پيدا كرد

معماری مدرن متعالی

معماری مدرن متعالی در فاصله ی بين دو جنگ جهانی يعنی در دهه های 20 و 30 ميلادی در اروپا و آمريكا مطرح شد . با پايان جنگ اول جهانی نياز شديد به ترميم خرابی ها بود و گرايش به سمت معماری مدرن افزايش يافت.پس استفاده از تكنولوژی روز مصالح مدرن پيش ساختگی عملكرد گرايی و دوری از سبك های پر زرق و برق تاريخی مطرح شد.يكی از مسايل مهم اين دوره صنعت بود. عده ای همانند والتر گرپيوس̦ ميس ونده رو و لوكوربزيه سعي در قطع كردن وابستگی های معماری مدرن به گذشته و تاريخ گرايی داشتند به جای آن عده ای مانند فرانك لويد رايت و آلوار آلتو خواهان استفاده از امكانات مدرن برای رسيدن به يك معماری همگون با طبيعت بودند.



مدرسه ی باهاس

تاسيس اين مدرسه در سال 1885 توسط وان دو ولد تاثير زيادی بر رشد معماری مدرن داشت. در اين مدرسه معماری و طراحی صنعتی آموزش داده ميشد . والتر گرپيوس دومين مدير باهاس بود. گرپيوس در سال 1924 در يك يادداشت به نام (هنر و تكنولوژی يك وحدت جديد) اعلام موضع كرد و در آن تفكر غالب مدرسه را اعلام كرد.او معتقد بود كه در تكنولوژی و توليدات صنعتی زيبايی و هنر وجود دارد. لذا از مصالح مدرن در ساختمان و توليدات صنعتی در اين مدرسه به دور از تزيينات و تنها با نمايش عملكرد ذاتی آن استفاده ميشد . از نظر او زيبايی هواپيما در پرواز و دستگيره در باز كردن در است.

به عقيده ی گرپيوس : يك ساختمان مدرن بايد به دور از هر گونه تحريف های زايد باشد و جهان مكانيكی و سريع را منعكس كند.

بعد از گرپيوس هانز ماير و بعد از آن هم ميس ونده رو رياست مدرسه را به عهده گرفتند. ولی با قدرت گرفتن نازی ها چون عقايد چپ باهاس با آن ها در يك جهت نبود اين مدرسه از سوی آن ها نفی شد.گرپيوس در اثر فشار های وارده به آمريكا رفت و در آنجا تعاونی معماران را تشكيل داد.ميس ونده رو هم به آمريكا رفت . او بدون شك استاد استفاده از مصالح مدرن مانند شيشه و فولاد بود. ساختمان های وی بدون استفاده از تزيينات به بهترين نحو معماری مدرن را به نمايش ميگذاشتند.

در آمريكا هم معمارانی مثل فيليپ جانسون و هنری راسل هيچكاك بودند كه مدرن كار می كردند. اين دو نمايشگاهی در سال 1932 برگزار كردند كه نام آن را نمايشگاه سبك بين الملل گذاردند.در اين نمايشگاه آثار ميس ونده رو عرضه شد و عنوان سبك بين الملل به صورت يكي از مشخصه های معماری مدرن مطرح شد.بر اساس تفكر اين سبك ساختمان بايد فاقد هر گونه خصوصيات منطقه ای شهری فرهنگی باشد . اين گفته ی ميس ونده رو كه كمتر بيشتر است (less is more) مشخصه ی سبك ميس ونده رو و بين الملل بود.