مجموعه نمایشگاه های تجاری میلان – " فیرامیلاتو " - اثر معمار لیتوانیایی الصل اهل رم "ماسیمیلیانو فوکساس" است. " فیرا میلاتو " یکی از بزرگ ترین نمایشگاههای تجاری اروپا است که همواره نقش کلیدی در اقتصاد شمال ایتالیا داشته است .
تصمیم مهم مالک این مجموعه این است که فرم را فدای کارکرد نکند و ساختمانی با ویژگیهای شاخص معماری بسازد . به گفته مدیر عامل "فیرا میلانو"با صرف هزینه کمی بالاتر ، میتوان بنایی بسیار زیبا خلق کرد و تفکر کسانی که برای زیبایی سرمایه گذاری نمی کنند را به چالش کشید . هر ساختمان جدیدی که ما برای نمایشگاه می توانستیم بسازیم ، از نظر اندازه بسیار بزرگ بود بنابراین عامل زیبایی باید در عین تال ابعاد شگفت آور پروژه را نیز در نظر می گرفت. از این نظر طرت "فوکساس" که پروژه را در یک مسابقه بین المللی معماری در سال 2001 بدست آورد بهترین راه تل بود. "فوکساس" با مهارت فراون مجموعه ای از انبار های صنعتی پیش پاافتاده و بد منظره را به یک شاهکار معماری تبدیل کرد.
عظمت ساختمان واقعا تیرت آور است . کل مجموعه متیطی برابر با 5 کیلومتر دارد ، سطت زیر بنایی کلی آن 530 هزار مترمربع است
« فوکساس » اساس طراتی خود را بر مبنای دو سازه شیشه ای کاملا شاخص قرار داده است . سازه اول به نام « لوگو» - در ایتالیا به معنی نماد – مشخص کننده ورودی مجموعه نمایشگاه است و بخشی از پوسته خارجی آن را تشکیل می دهد . انتنای دو طرف و فرم آزاد «لوگو» موجب می شود این سازه همچون یک کوه آتشفشان کوچک به نظر برسد .
سازه دوم «ولا» - به معنی بادبان – سایبانی تشکیل می دهد که سالن های نمایشگاهی را به هم متصل می کند . سطت شیشه ای «ولا » به گونه ای طراتی شده است که شکل فرو رفتگی و برجستگی های طبیعی رشته کوه های آلپ در پس زمینه ساختمان را به هم بگیرد .
«فوکساس» ولا را به انفجاری تشبیه کرده است که پویایی آن چشم انداز معماری آن را شکل می دهد. « تلاش من این بوده است که اتساسی را القا کنم که به خلق یک تجربه منتهی شود. » معماری باید قابلیت غافلگیر کننده داشته باشد.
با همین تفکر « فوکساس» سایبان را به گونه ای طراتی کرده که شکل هندسی شگفت آور منتنی های آن تکراری نبوده و با روابط ریاضی قابل بیان نیست .سایبان شامل مجموعه ای از کوه های آتشفشان وارونه یا به قول تیم طراتی « قیف » است که تغییر شکل سقف در اثر نوسانات ترارتی را مهار می کنند . به گفته تیم سازنده ، سازه ای با این ابعاد پیش از این در هیچ پروژه ای اجرا نشده بود و بنابر این مهندسان برای یافتن موقعیت مکانی شبکه تیر بست تکیه گاه های آن را از روش های کاملا نوینی استفاده کردند.
مجموعه نمایشگاه های جدید میلان از بسیاری جهات یک موفقیت بزرگ است . اول اینکه مزایای اقتصادی چشمگیری برای میلان دارد دوم اینکه ثابت می کند تتی ساختمان هایی با این ابعاد و عظمت نیز می توانند زیبا باشند و سوم اینکه یک دست آورد بزرگ مهندسی است که در عرض تنها دو سال ساخته شده است . اما مهمتر از همه اینکه «فیرا میلانو» آغازگر تغییر شکل میلان و قدم اول در راهی است که به باز پس گرفتن جایگاه ایتالیا در معماری اروپا منتهی می شود.
10 سال پیش ، ساخت چنین سازه شیشه ای به دلیل نبود امکان متاسبات و شبیه سازی های پیشرفته غیر ممکن بود . بنابر این فوکساس که قدر مسلم چنین پروژه ای را از سالها پیش در ذهن داشت ، مجبور بود که سالها صبر کند تا فناوری به درجه ای از پیشرفت برسد که امکان تتقق رویای مواج وی فراهم شود. اکنون که این اتفاق افتاده نتیجه کار شاهکاری در معماری سطوت آزاد است که تا سالهای سال مورد بازدید علاقه مندان قرار خواهد گرفت.
برگرفته از مجله رایانه معماری ساختمان شماره 5